بلاگ بامارو

نقش قهوه در رفع خستگی: با آرامش‌بخش‌ترین ماده‌ی جهان بیشتر آشنا شوید

میدانیم که قهوه حاوی یک ماده شیمیایی به نام کافئین است که وظیفه ی آن در بدن ما، بیدار نگه داشتن فرد است. در بدن یک فرد معمولی، در داخل هر سلول انسانی، یک ماده شیمیایی به نام آدنوزین وجود دارد.

آیا قهوه واقعا نقش موثری در رفع خستگی و بیداری فرد ایفا می‌‌کند؟

در این روزهای شلوغ و پرکار تنها کاری که می‌توانیم انجام دهیم، بالا نگه داشتن میزان انرژی است، به خصوص برای قشر کارمند که باید در طول روز تاکتیک‌های مختلفی را به کار گیرند و با بیشترین میزان انرژی به کار مشغول شوند. یکی از این تاکتیک‌های مهم نوشیدن قهوه است.

همه می‌دانیم که قهوه حاوی یک ماده شیمیایی به نام کافئین است که وظیفه‌ی آن در بدن ما، بیدار نگه داشتن فرد است و نقش قهوه در رفع خستگی، به دلیل وجود کافئین است. در بدن یک فرد معمولی، در داخل هر سلول انسانی، یک ماده شیمیایی به نام آدنوزین وجود دارد. این ماده عملکردهای مختلفی در بدن ما دارد که یکی از آنها کاهش فعالیت سیستم عصبی است.

هر یک ساعت که از بیدار بودن ما می‌گذرد، میزان آدنوزین در بدن افزایش می‌یابد و در نهایت، میزان آدنوزین در شب به اندازه کافی زیاد شده است تا ما احساس خواب آلودگی کنیم. آدنوزین در بدن ما  به گیرنده‌ی آدنوزین می‌چسبد تا این حس را تولید کند.

ساختار کافئین بسیار شبیه آدنورین است. بنابراین، وقتی ما قهوه می‌نوشیم، کافئین موجود در آن، به اشتباه به جای آدنوزین، توسط گیرنده‌ی آدنوزین جذب می‌شود. بر این اساس، کافئین مانع از پیوند میان آدنوزین و گیرنده‌اش که عامل اصلی خواب آلودگی است، می‌شود.

توجه کنید که فعالیت آدنوزین یک سازوکار مهم در بدن ماست که ما با نوشیدن قهوه در آن اختلال ایجاد می‌کنیم. استفاده از قهوه ممکن است به طور موقت مانع از خوابیدن شود اما در اصل باعث می‌شود شما در بلند مدت خواب‌آلوده‌تر شوید. بدن انسان بسیار تکامل یافته است و وقتی متوجه می‌شود که مقدار گیرنده‌ی آدنوزین به قدری کافی نیست تا فرد به خواب رود، تعداد گیرنده‌ی آدنوزین را در مغز افزایش می‌دهد. این گیرنده‌های جدید با آدنوزین‌های واقعی پیوند برقرار می‌کنند و اثر مورد نیاز بدن تامین می‌شود.

بنابراین اگر به عنوان یک کارمند که نیاز به فعالیت بیشتر داریم، به طور منظم قهوه بخوریم، تعداد گیرنده‌های آدنوزین در مغز ما افزایش می‌یابد و بیش‌تر شدن پیوند میان آدنوزین و گیرنده‌اش باعث می‌شود حتی بیش‌تر احساس خواب‌آلودگی و خستگی کنیم. پس ما نیاز به کافئین بیشتری نسبت به قبل داریم تا گیرنده‌ها را گمراه کنیم. به همین دلیل، افرادی که به طورمنظم قهوه می‌نوشند، به مرور زمان نیاز به قهوه‌ی بیش‌تر و قوی‌تری دارند.

شاید برایتان گاها سوال بوده که چرا برخی از سازمان‌ها و شرکت‌ها برای کارمندان خود، رویداد قهوه برگزار می‌کنند. دلیلش این است که کافئین علاوه بر رفع خستگی، می‌تواند احساسات مثبت ما را تقویت کند.

 در برخی نورون‌های مغز ما، گیرنده آدنوزین به گیرنده مولکول دیگری به نام دوپامین متصل است. یکی از نقش‌های دوپامین در مغز، تقویت احساس شادی و نشاط است. وقتی آدنوزین در یکی از این گیرنده‌های دوتایی قرار می‌گیرد، دوپامین به سختی می‌تواند در جای خود قرار گیرد و نمی‌تواند نقش خود را ایفا کند. اما وقتی کافئین جای آدنوزین را می‌گیرد، دوپامین به راحتی توسط گیرنده دوتاییِ آدنوزین‌دوپامین جذب می‌شود.

 تحقیقات نشان می‌دهد که برقراری پیوند میان کافئین و گیرنده دوتایی آدنوزین و دوپامین، فواید بلند مدتی نیز در بدن ما نظیر کاهش احتمال ابتلا به پارکینسون، آلزایمر و انواع سرطان دارد. کافئین می‌تواند باعث سرعت بخشیدن به فرآیند چربی‌سوزی نیز شود.

البته تمام اثرات کافئین بر بدن انسان، مفید نیستند. این ماده ممکن است باعث افزایش ضربان قلب و فشار خون شود، که این علایم می‌توانند در بلندمدت، منجر به مبتلا شدن فرد به بی‌خوابی یا تشویش و اضطراب شوند.

حال که از اثرات مثبت و منفی قهوه باخبر شدید، چه نکاتی را باید به هنگام نوشیدن آن رعایت کنید؟

 روزانه بسیاری از کارمندان روز خود را با یک فنجان قهوه آغاز می‌کنند. با این حال، اگر می‌خواهید قهوه‌ی صبحگاهی موجب افزایش کارایی شما شود، باید آن را صحیح بنوشید.  بدن ما به صورت طبیعی در بازه‌های مختلف از روز، با استفاده از ماده‌ای به نام کورتیزول، کافئین مورد نیاز خود را تامین می‌کند و اگر شما زمانی که بدنتان در حال تولید کورتیزول است، میزان تولید کورتیزول را به اوج می‌رساند. در نتیجه، قهوه را ما بین ساعت ۳۰/۹ الی ۳۰/۱۱ صبح بنوشید، شما را سرحال می‌کند و اگر آن را ما بین ۳۰/۱ الی ۵ بعد از ظهر مصرف کنید، باعث هوشیاری شما پس از صرف نهار می‌شود.

زمان اثرگذاری کافئین در افراد مختلف متفاوت است. به طور میانگین ۱۵ الی ۴۵ دقیقه زمان خواهد برد تا تراکم کافئین در رگ‌ها و جریان خون شما به بیش‌ترین میزان خود برسد. هم‌چنین حدود ۵ تا ۶ ساعت طول می‌کشد تا مقدار کافئین موجود در بدن شما به نصف میزان اولیه‌اش برسد. البته میزان ماندگاری کافئین در بدن به عوامل خارجی نیز بستگی دارد.

 به عنوان مثال، اگر شما حجم زیادی از کافئین را به طور منظم مصرف کنید، ماندگاری کافئین در بدن شما کمتر خواهد بود. سیگار کشیدن نیز باعث کاهش دوام کافئین می‌شود. اما در زنان باردار، میزان ماندگاری و اثرگذاری کافئین زیاد است. به طور کلی، محرک‌های خارج از بدن شما و هورمون‌های داخلی، در مقدار کافئین مورد نیاز و اثرگذاری آن، تاثیر مستقیم دارد. به عنوان مثال، کاهش مصرف قند و چربی باعث افزایش ماندگاری کافئین می‌شود.

اگر به طور منظم قهوه مصرف می‌کنید و می‌خواهید بازده کافئین موجود در قهوه شما به حداکثر برسد، سعی کنید قهوه‌تان را با دوز پایین مصرف کنید. کافئین در بدن شما برای مدت زمان معینی باقی می‌ماند و می‌توانید پس از ازبین رفتن تاثیر آن، دوباره قهوه بنوشید.

نگار علیّی

۸ comments

ما را در اینستاگرام فالو کنید

Load More
Something is wrong. Response takes too long or there is JS error. Press Ctrl+Shift+J or Cmd+Shift+J on a Mac.